Tekst

Tekst (lot. textus – mato, toʻqima, matn) – 1) yozuvda qayd etib qoʻyilgan nutq, termin bu maʼnosida ogʻzaki nutqqa qarshi qoʻyiladi; 2) nutqiy asar, jumladan, adabiy asarning yozma (harflar) yoki ogʻzaki (tovushlar) belgilar vositasida qayd etilgan konkret-hissiy (koʻrish yo eshitish) qabul qilinadigan tomoni. Bu maʼnodagi T. matnshunoslikning obyekti sanaladi; 3) nutqiy kommunikatsiyaning nisbiy butunlik, yaxlitlik kasb etgan va nisbiy avtonomlik, alohidalik xususiyatiga ega eng kichik birligi, yaʼni adabiy badiiy asar. Bu maʼnodagi T.ning mazmuni uni tashkil qilayotgan nutq birliklari, ularning oʻzaro aloqalari bilangina cheklanib qolmaydi. Butun sifatida u muallif tomonidan muayyan nutqiy situatsiyada yaratilgan, uning butun sifatidagi mazmun-mohiyati oʻzidan tashqaridagi reallik bilan bogʻliq holda voqe boʻladi.

Текст (лот. textus – мато, тўқима, матн) – 1) ёзувда қайд этиб қўйилган нутқ, термин бу маъносида оғзаки нутққа қарши қўйилади; 2) нутқий асар, жумладан, адабий асарнинг ёзма (ҳарфлар) ёки оғзаки (товушлар) белгилар воситасида қайд этилган конкрет-ҳиссий (кўриш ё эшитиш) қабул қилинадиган томони. Бу маънодаги Т. матншуносликнинг объекти саналади; 3) нутқий коммуникациянинг нисбий бутунлик, яхлитлик касб этган ва нисбий автономлик, алоҳидалик хусусиятига эга энг кичик бирлиги, яъни адабий бадиий асар. Бу маънодаги Т.нинг мазмуни уни ташкил қилаётган нутқ бирликлари, уларнинг ўзаро алоқалари билангина чекланиб қолмайди. Бутун сифатида у муаллиф томонидан муайян нутқий ситуацияда яратилган, унинг бутун сифатидаги мазмун-моҳияти ўзидан ташқаридаги реаллик билан боғлиқ ҳолда воқе бўлади.