Musallas

Musallas (ar. مثلث – uchlik) – musammat turlaridan biri, uch misrali bandlardan tarkib topuvchi sheʼr shakli; uch misrali band. M. sheʼr shaklida dastlabki band misralari oʻzaro qofiyalanadi (a-a-a), keyingi bandlarning dastlabki ikki misrasi oʻzaro, uchinchi misrasi esa birinchi band bilan qofiyalanadi. Xuddi shu shakl M.ning kanonik shakli sanaladi. Adabiyotimizda M. sheʼr shaklining har bir bandidagi misralari oʻzaro (a-a-a, b-b-b, v-v-v...), har bir bandi oʻrama (a-b-a, v-g-v, d-ye-d...) tarzida mustaqil qofiyalanuvchi, shuningdek, bandlararo kesishgan (a-b-a, b-v-b, v-g-v...) qofiyalanish tartibidagi koʻrinishlari ham uchraydi. A.Husayniy M.ni “ustodlar sheʼrida kamina nazarigʻa tushmagan” sheʼr shakllari qatorida sanaydi. Darhaqiat, M. shaklidan Atoyi, Lutfiy, Navoiy, Bobur kabi shoirlarimiz foydalangan emaslar, M.ning ommalashuvi adabiyotimizning keyingi davrlariga toʻgʻri kelib, uning yaxshi namunalari Uvaysiy, Hamza (Nihoniy) kabi shoirlar ijodida uchraydi. Shuningdek, uchlik sheʼr shakli Oybek, Mirmuhsin, A.Muxtor, Shuhrat, Gʻ.Gʻulom, R.Parfi, O.Matjon, O.Hojiyeva, A.Obidjon kabi shoirlarning barmoqda yozilgan sheʼrlarida ham qoʻllangan.

Мусаллас (ар. مثلث – учлик) – мусаммат турларидан бири, уч мисрали бандлардан таркиб топувчи шеър шакли; уч мисрали банд. М. шеър шаклида дастлабки банд мисралари ўзаро қофияланади (а-а-а), кейинги бандларнинг дастлабки икки мисраси ўзаро, учинчи мисраси эса биринчи банд билан қофияланади. Худди шу шакл М.нинг каноник шакли саналади. Адабиётимизда М. шеър шаклининг ҳар бир бандидаги мисралари ўзаро (а-а-а, б-б-б, в-в-в...), ҳар бир банди ўрама (а-б-а, в-г-в, д-е-д...) тарзида мустақил қофияланувчи, шунингдек, бандлараро кесишган (а-б-а, б-в-б, в-г-в...) қофияланиш тартибидаги кўринишлари ҳам учрайди. А.Ҳусайний М.ни “устодлар шеърида камина назариға тушмаган” шеър шакллари қаторида санайди. Дарҳақиат, М. шаклидан Атойи, Лутфий, Навоий, Бобур каби шоирларимиз фойдаланган эмаслар, М.нинг оммалашуви адабиётимизнинг кейинги даврларига тўғри келиб, унинг яхши намуналари Увайсий, Ҳамза (Ниҳоний) каби шоирлар ижодида учрайди. Шунингдек, учлик шеър шакли Ойбек, Мирмуҳсин, А.Мухтор, Шуҳрат, Ғ.Ғулом, Р.Парфи, О.Матжон, О.Ҳожиева, А.Обиджон каби шоирларнинг бармоқда ёзилган шеърларида ҳам қўлланган.