Musajjaʼ

Musajjaʼ (ar. موسجع – sajʼli, qofiyali) – mumtoz adabiyotdagi qofiya bilan bogʻliq sheʼriy sanʼat. M. sanʼati asosida yozilgan baytlar bir-biri bilan hajman teng boʻlgan toʻrt boʻlakka boʻlinib, birinchi, ikkinchi va uchinchi boʻlaklar oʻzaro qofiyadosh, toʻrtinchi boʻlak esa asosiy qofiya bilan ohangdosh boʻladi. M. sanʼati baytga oʻziga xos ohang, musiqiylik baxsh etadi. Navoiy, Bobur, Mashrab, Furqat kabi mumtoz shoirlar ijodida, shuningdek, Erkin Vohidov sheʼriyatida M. sanʼatining koʻplab goʻzal namunalari uchraydi. Mas., Boburning quyidagi bayti M.ga yaxshi namuna boʻla oladi:

Davron gʻamin barbod qil, ishrat uyin obod qil,

Jonu koʻngulni shod qil, ovozu changu nay bila.

Agar mazkur baytning har bir boʻlagi bir misra koʻrinishiga keltirilsa, M. sanʼatini yaxshiroq tasavvur qilish mumkin boʻladi:

Davron gʻamin barbod qil,

ishrat uyin obod qil,

Jonu koʻngulni shod qil,

ovozu changu nay bila.

Мусажжаъ (ар. موسجع – сажъли, қофияли) – мумтоз адабиётдаги қофия билан боғлиқ шеърий санъат. М. санъати асосида ёзилган байтлар бир-бири билан ҳажман тенг бўлган тўрт бўлакка бўлиниб, биринчи, иккинчи ва учинчи бўлаклар ўзаро қофиядош, тўртинчи бўлак эса асосий қофия билан оҳангдош бўлади. М. санъати байтга ўзига хос оҳанг, мусиқийлик бахш этади. Навоий, Бобур, Машраб, Фурқат каби мумтоз шоирлар ижодида, шунингдек, Эркин Воҳидов шеъриятида М. санъатининг кўплаб гўзал намуналари учрайди. Мас., Бобурнинг қуйидаги байти М.га яхши намуна бўла олади:

Даврон ғамин барбод қил, ишрат уйин обод қил,

Жону кўнгулни шод қил, овозу чангу най била.

Агар мазкур байтнинг ҳар бир бўлаги бир мисра кўринишига келтирилса, М. санъатини яхшироқ тасаввур қилиш мумкин бўлади:

Даврон ғамин барбод қил,

ишрат уйин обод қил,

Жону кўнгулни шод қил,

овозу чангу най била.