Mushokil

Mushokil (ar. مشاكل – shakldosh) – aruz bahrlaridan biri, 1 ta foilotun (– v – –) va 2 ta mafoiylun (v – – – / v – – –) asllarining ketma-ket takroridan hosil boʻladi, qarib bilan shakldosh boʻlgani uchun shu nom bilan yuritiladi. Asosan, arab sheʼriyatida qoʻllanadi. Navoiyning “Mezon ul-avzon” asarida ham, Boburning “Muxtasar”ida ham mushokili musaddasi solim (– v – – / v – – – / v – – –) vazniga:

Necha sansiz firoqingda figʻon aylay,

Nola birla ulus bagʻrini qon aylay, –

bayti misol sifatida keltirilgan. Bundan tashqari, Bobur “Muxtasar”da M. bahrining yana oʻn yetti vaznini maxsus misollar bilan keltirgan. Jumladan:

Yoʻq seningcha jafokori jafojoʻy,

Yoʻq meningcha vafodori duogoʻy, –

bayti mushokili musaddasi makfufi maqsur (– v – – / v – – – / v – ~) vazniga misol qilingan.

Мушокил (ар. مشاكل – шаклдош) – аруз баҳрларидан бири, 1 та фоилотун (– v – –) ва 2 та мафоийлун (v – – – / v – – –) аслларининг кетма-кет такроридан ҳосил бўлади, қариб билан шаклдош бўлгани учун шу ном билан юритилади. Асосан, араб шеъриятида қўлланади. Навоийнинг “Мезон ул-авзон” асарида ҳам, Бобурнинг “Мухтасар”ида ҳам мушокили мусаддаси солим (– v – – / v – – – / v – – –) вазнига:

Неча сансиз фироқингда фиғон айлай,

Нола бирла улус бағрини қон айлай, –

байти мисол сифатида келтирилган. Бундан ташқари, Бобур “Мухтасар”да М. баҳрининг яна ўн етти вазнини махсус мисоллар билан келтирган. Жумладан:

Йўқ сенингча жафокори жафожўй,

Йўқ менингча вафодори дуогўй, –

байти мушокили мусаддаси макфуфи мақсур (– v – – / v – – – / v – ~) вазнига мисол қилинган.