Trilogiya

Trilogiya (yun. tri – qoʻshma soʻzlar tarkibida uch va logos – soʻz, hikoya, rivoyat) – syujet-kompozitsion qurilishi jihatidan nisbiy mustaqillikka ega boʻlgan uchta asarning umumiy personajlarga egaligi, syujet chiziqlarining davomiyligi, muallif niyatining yagonaligi va shulardan kelib chiquvchi yaxlit konsepsiya tufayli butunlikka birikuvidan tashkil topgan asar. Antik adabiyotda uchta tragediyadan tarkib topuvchi turkumlar T. deb yuritilgan. Jahon adabiyoti tarixida daramatik asarlarni birlashtiruvchi T.lar ham, epik asarlarni birlashtiruvchi T.lar ham koʻplab yaratilgan. Jumladan, P.Bomarshe ijodida komediyalardan (“Sevilyalik sartarosh”, “Figaroning uylanishi”, “Aybdor ona”), L.N.Tolstoy merosida avtobiografik qissalardan (“Bolalik”, “Oʻsmirlik”, “Yoshlik”) tarkib topgan T.lar mavjud. T.ning oʻzbek adabiyotidagi namunasi sifatida S.Ahmadning “Ufq” (“Qirq besh kun”, “Hijron kunlarida”, “Ufq boʻsagʻasida”) asarini koʻrsatish mumkin.

Трилогия (юн. tri – қўшма сўзлар таркибида уч ва logos – сўз, ҳикоя, ривоят) – сюжет-композицион қурилиши жиҳатидан нисбий мустақилликка эга бўлган учта асарнинг умумий персонажларга эгалиги, сюжет чизиқларининг давомийлиги, муаллиф ниятининг ягоналиги ва шулардан келиб чиқувчи яхлит концепция туфайли бутунликка бирикувидан ташкил топган асар. Антик адабиётда учта трагедиядан таркиб топувчи туркумлар Т. деб юритилган. Жаҳон адабиёти тарихида дараматик асарларни бирлаштирувчи Т.лар ҳам, эпик асарларни бирлаштирувчи Т.лар ҳам кўплаб яратилган. Жумладан, П.Бомарше ижодида комедиялардан (“Севильялик сартарош”, “Фигаронинг уйланиши”, “Айбдор она”), Л.Н.Толстой меросида автобиографик қиссалардан (“Болалик”, “Ўсмирлик”, “Ёшлик”) таркиб топган Т.лар мавжуд. Т.нинг ўзбек адабиётидаги намунаси сифатида С.Аҳмаднинг “Уфқ” (“Қирқ беш кун”, “Ҳижрон кунларида”, “Уфқ бўсағасида”) асарини кўрсатиш мумкин.