Apostrofa

Apostrofa (yun. apostrophe – bir tomon ogʻish) – narsa yoki hodisaga xuddi jonli mavjudotga kabi murojaat etish asosida yuzaga keluvchi stilistik figura. Mas.: “Ey, sabo, holim borib sarvi xiromonimgʻa ayt” (A.Navoiy), “Yorugʻ yulduz, goʻzal yulduz, tez soʻzla...” (Choʻlpon), “Dengiz, toʻlqinlaring urma qirgʻoqqa...”(E.Vohidov). Adabiyotimizda boshidan oxirigacha shu usul asosiga qurilgan sheʼrlar ham koʻplab uchraydi (Sh.Rahmon. “Gʻoʻza”). Shuningdek, sheʼriy asarlarda kuzatiluvchi ayni paytda oʻzi boʻlmagan odamga goʻyo shu yerda hozirdek, vafot etgan kishiga goʻyo tirikdek murojaat etish ham A.ning bir koʻrinishi sanaladi. Bunga misol qilib A.Oripovning “Bahor” sheʼridagi “Bahor kelayotir, bosh koʻtar, qara, O surur kuychisi, dongdor zamondosh” deya Gʻ.Gʻulomga yoki “Onajon, onajon, kechirgil, axir, Shodlanmasin dedim birov gʻamimdan” deya onasiga qilgan murojaatini keltirish mumkin.

Апострофа (юн. apostrophe – бир томон оғиш) – нарса ёки ҳодисага худди жонли мавжудотга каби мурожаат этиш асосида юзага келувчи стилистик фигура. Мас.: “Эй, сабо, ҳолим бориб сарви хиромонимға айт” (А.Навоий), “Ёруғ юлдуз, гўзал юлдуз, тез сўзла...” (Чўлпон), “Денгиз, тўлқинларинг урма қирғоққа...”(Э.Воҳидов). Адабиётимизда бошидан охиригача шу усул асосига қурилган шеърлар ҳам кўплаб учрайди (Ш.Раҳмон. “Ғўза”). Шунингдек, шеърий асарларда кузатилувчи айни пайтда ўзи бўлмаган одамга гўё шу ерда ҳозирдек, вафот этган кишига гўё тирикдек мурожаат этиш ҳам А.нинг бир кўриниши саналади. Бунга мисол қилиб А.Ориповнинг “Баҳор” шеъридаги “Баҳор келаётир, бош кўтар, қара, О сурур куйчиси, донгдор замондош” дея Ғ.Ғуломга ёки “Онажон, онажон, кечиргил, ахир, Шодланмасин дедим биров ғамимдан” дея онасига қилган мурожаатини келтириш мумкин.