Bibliografiya

Bibliografiya (yun. biblion – kitob, grapho – yozmoq) – 1) kitoblar, vaqtli nashrlarda eʼlon qilingan asarlar roʻyxatini tuzish, ularni tematik yoki boshqa (fan sohalari boʻyicha, mualliflar ismi-sharifi boʻyicha va h.) jihatlarga koʻra tasniflash, qisqacha annotatsiyalar yozish kabi vazifalarni oʻz oldiga qoʻyuvchi ilmiy-amaliy soha; 2) adabiyotshunoslikning yordamchi sohasi. Adabiyotshunoslik B.si adabiyotshunoslik boʻyicha tadqiqot ishlari olib borish uchun zarur maʼlumotlarni – badiiy asarlar, adabiyotshunoslikka oid kitoblar, maqolalar, ilmiy tadqiqotlar roʻyxatlarini tuzish, muayyan tematik yoʻnalishdagi yoki xronologik asosdagi bibliografik koʻrsatkichlar tayyorlash bilan shugʻullanadi. Bunday koʻrsatkichlar biron-bir mavzu boʻyicha izlanayotgan tadqiqotchining vaqtini tejaydi, ilmiy faoliyati samarasini oshiradi, shu bilan birga, mavzu boʻyicha amalga oshirilgan ishlar bilan toʻliq tanishish imkonini beradi, demak, ilmiy xulosalarning obyektiv va ahamiyatli boʻlishiga ham zamin hozirlaydi. Oʻzbek adabiyotshunosligida B. sohasida ham birmuncha ishlar amalga oshirilgan. Jumladan, OʻzR FA Bosh kutubxonasi xodimlari tomonidan tayyorlangan “Adabiy hayot” bibliografik koʻrsatkichi; Fitrat, A.Qodiriy, Choʻlpon, Gʻ.Gʻulom, A.Qahhor kabi ijodkorlar, M.Qoʻshjonov, O.Sharafiddinov, U.Normatov, N.Karimov kabi qator olimlar faoliyatini yorituvchi bibliografik koʻrsatkichlarni bunga misol qilib keltirish mumkin.

Библиография (юн. biblion – китоб, grapho – ёзмоқ) – 1) китоблар, вақтли нашрларда эълон қилинган асарлар рўйхатини тузиш, уларни тематик ёки бошқа (фан соҳалари бўйича, муаллифлар исми-шарифи бўйича ва ҳ.) жиҳатларга кўра таснифлаш, қисқача аннотациялар ёзиш каби вазифаларни ўз олдига қўювчи илмий-амалий соҳа; 2) адабиётшуносликнинг ёрдамчи соҳаси. Адабиётшунослик Б.си адабиётшунослик бўйича тадқиқот ишлари олиб бориш учун зарур маълумотларни – бадиий асарлар, адабиётшуносликка оид китоблар, мақолалар, илмий тадқиқотлар рўйхатларини тузиш, муайян тематик йўналишдаги ёки хронологик асосдаги библиографик кўрсаткичлар тайёрлаш билан шуғулланади. Бундай кўрсаткичлар бирон-бир мавзу бўйича изланаётган тадқиқотчининг вақтини тежайди, илмий фаолияти самарасини оширади, шу билан бирга, мавзу бўйича амалга оширилган ишлар билан тўлиқ танишиш имконини беради, демак, илмий хулосаларнинг объектив ва аҳамиятли бўлишига ҳам замин ҳозирлайди. Ўзбек адабиётшунослигида Б. соҳасида ҳам бирмунча ишлар амалга оширилган. Жумладан, ЎзР ФА Бош кутубхонаси ходимлари томонидан тайёрланган “Адабий ҳаёт” библиографик кўрсаткичи; Фитрат, А.Қодирий, Чўлпон, Ғ.Ғулом, А.Қаҳҳор каби ижодкорлар, М.Қўшжонов, О.Шарафиддинов, У.Норматов, Н.Каримов каби қатор олимлар фаолиятини ёритувчи библиографик кўрсаткичларни бунга мисол қилиб келтириш мумкин.