Dialog

Dialog (yun. dialogos – gaplashish, suhbat) – 1) ikki yoki undan ortiq kishining nutqiy muloqoti, suhbat; 2) adabiy-badiiy matn komponenti, asardagi personajlarning nutqiy muloqoti berilgan oʻrinlar. Hozirgi zamon prozasi rivoya, tavsif va dialogdan tarkib topadi; zamonaviy epik asarlarda dialog salmogʻining ortishi kuzatiladiki, bunga turlararo sintezlashuv, badiiy adabiyotning boshqa sanʼatlar bilan oʻzaro aloqasi natijasi sifatida qarash mumkin; 3) falsafiy-publitsistik mazmun yoʻnalishidagi janr, unda qoʻyilgan masala bir necha kishining suhbati shaklida muhokama etiladi. D. janriga antik davrning Suqrot, Aflotun singari mutafakkirlari asos solganlar. Keyincha oʻrta asrlar, Uygʻonish davri va Yevropa maʼrifatchilik adabiyotida ham D. janri ancha faol boʻlgan. Oʻzbek adabiyotida D.ning ildizlari munozara janriga borib taqaladi. XX asr boshlari oʻzbek adabiyotida D. janri, unga xos unsurlardan maʼrifatchilik gʻoyalarini ommalashtirishda samarali foydalanildi. Jumladan, Fitratning “Munozara”, “Bedil” asarlarini D. janri namunasi sanash mumkin.

Диалог (юн. dialogos – гаплашиш, суҳбат) – 1) икки ёки ундан ортиқ кишининг нутқий мулоқоти, суҳбат; 2) адабий-бадиий матн компоненти, асардаги персонажларнинг нутқий мулоқоти берилган ўринлар. Ҳозирги замон прозаси ривоя, тавсиф ва диалогдан таркиб топади; замонавий эпик асарларда диалог салмоғининг ортиши кузатиладики, бунга турлараро синтезлашув, бадиий адабиётнинг бошқа санъатлар билан ўзаро алоқаси натижаси сифатида қараш мумкин; 3) фалсафий-публицистик мазмун йўналишидаги жанр, унда қўйилган масала бир неча кишининг суҳбати шаклида муҳокама этилади. Д. жанрига антик даврнинг Суқрот, Афлотун сингари мутафаккирлари асос солганлар. Кейинча ўрта асрлар, Уйғониш даври ва Европа маърифатчилик адабиётида ҳам Д. жанри анча фаол бўлган. Ўзбек адабиётида Д.нинг илдизлари мунозара жанрига бориб тақалади. ХХ аср бошлари ўзбек адабиётида Д. жанри, унга хос унсурлардан маърифатчилик ғояларини оммалаштиришда самарали фойдаланилди. Жумладан, Фитратнинг “Мунозара”, “Бедил” асарларини Д. жанри намунаси санаш мумкин.