Epigonlik

Epigonlik (yun. epigonoi – keyin tugʻilgan) – adabiyotdagi oʻzlashtirish koʻrinishlaridan biri, oʻzigacha mavjud boʻlgan asarlarga, muayyan adabiy yoʻnalish, oqim yoki alohida soʻz sanʼatkoriga xos uslub, tasvir manerasi kabilarga koʻr-koʻrona ergashish. E. ijodiy yondashuvdan mahrum boʻlib, unda adabiy hodisa (muayyan asar, yoʻnalish yo ijodkor uslubi va sh.k.)ning u yoki bu darajada muvaffaqiyat topgan va muqim qaror topib ulgurgan jihatlari mexanik qayta yaratiladi. Shu maʼnoda, E. iqtidori yetarli boʻlmagan ijodkorning oʻquvchi omma didi, talab-ehtiyojlariga moslashishga intilishi mahsulidir. Biroq noijodiy yondashuv, ergashilayotgan namunaning tashqi jihatlarinigina mexanik qayta yaratilishi sabab E. hamisha muvaffaqiyatsizlikka mahkum, zero, jonsiz sxema, quruq uslubiy vositalaru kompozitsion usullar majmui badiiyat hodisasiga aylana olmaydi. E.ning koʻrinishlaridan biri sifatida avtoepigonlik ham koʻrsatiladi. Bunda ijodkorning oʻz-oʻzini takrorlashi (mavzu, ohang, syujet qurilishi, obrazlar, hayotiy holatlar tasviri va sh.k.) nazarda tutiladiki, bu ijodiy oʻsishdagi oqsashdan darak beradi. Tabiiyki, E. kabi avtoepigonlik ham salbiy hodisa, zero, chinakam ijod muttasil izlanishni, “ortdagi koʻpriklarni buzib borish”ni taqozo etadi.

Эпигонлик (юн. epigonoi – кейин туғилган) – адабиётдаги ўзлаштириш кўринишларидан бири, ўзигача мавжуд бўлган асарларга, муайян адабий йўналиш, оқим ёки алоҳида сўз санъаткорига хос услуб, тасвир манераси кабиларга кўр-кўрона эргашиш. Э. ижодий ёндашувдан маҳрум бўлиб, унда адабий ҳодиса (муайян асар, йўналиш ё ижодкор услуби ва ш.к.)нинг у ёки бу даражада муваффақият топган ва муқим қарор топиб улгурган жиҳатлари механик қайта яратилади. Шу маънода, Э. иқтидори етарли бўлмаган ижодкорнинг ўқувчи омма диди, талаб-эҳтиёжларига мослашишга интилиши маҳсулидир. Бироқ ноижодий ёндашув, эргашилаётган намунанинг ташқи жиҳатларинигина механик қайта яратилиши сабаб Э. ҳамиша муваффақиятсизликка маҳкум, зеро, жонсиз схема, қуруқ услубий воситалару композицион усуллар мажмуи бадиият ҳодисасига айлана олмайди. Э.нинг кўринишларидан бири сифатида автоэпигонлик ҳам кўрсатилади. Бунда ижодкорнинг ўз-ўзини такрорлаши (мавзу, оҳанг, сюжет қурилиши, образлар, ҳаётий ҳолатлар тасвири ва ш.к.) назарда тутиладики, бу ижодий ўсишдаги оқсашдан дарак беради. Табиийки, Э. каби автоэпигонлик ҳам салбий ҳодиса, зеро, чинакам ижод муттасил изланишни, “ортдаги кўприкларни бузиб бориш”ни тақозо этади.