Felyeton

Felyeton (fr. feuilleton – varaq, sahifa) – badiiy-publitsistik janr, dolzarb mavzuda yozilgan tanqidiy ruhdagi, koʻpincha hajviy-satirik yoʻnalishdagi asar. F. atamasi publitsistikaning ijtimoiy-siyosiy tanqid ruhidagi alohida janrini anglata boshlashi XIX asr oxirlariga toʻgʻri keladi. Unga qadar F. soʻzi boshqa maʼnoda ishlatilgan. “Jurnal de deba” nomli Parij gazetasi 1800 yil 28 yanvar soniga qoʻshimcha varaq ilova qiladi, keyincha bu gazetaning “Felyeton” nomli doimiy rubrikasi boʻlib qoladi. Shu nomli rubrika Yevropa matbuotida tez ommalashib, bu rubrika ostida nosiyosiy, norasmiy materiallar: eʼlonlar, moda yangiliklari, teatr taqrizlari, hikoya va hatto romanlar eʼlon qilinadi. Jadid matbuotida ham shu nomda rubrika tashkil etilgan boʻlib, mas., Choʻlponning “Qurboni jaholat”, “Doʻxtur Muhammadiyor” hikoyalari “Sadoi Turkiston”ning F. rubrikasi ostida chop etilgan. Bu hol adabiyotshunosligimizda Choʻlpon ushbu hikoyalari janrini F. tarzida belgilagan, degan yanglish qarashning paydo boʻlishiga olib kelgan. XX asrning 20 – 30-yillaridan boshlab oʻzbek matbuotida kunning dolzarb muammolariga bagʻishlangan F.lar keng oʻrin egallaydi, jumladan, A.Qodiriy, Gʻ.Gʻulom, A.Qahhor, S.Ahmad singari mashhur adiblarimizning qator asarlari oʻzbek F.chiligi rivojiga salmoqli hissa boʻlib qoʻshilgan.

Фельетон (фр. feuilleton – варақ, саҳифа) – бадиий-публицистик жанр, долзарб мавзуда ёзилган танқидий руҳдаги, кўпинча ҳажвий-сатирик йўналишдаги асар. Ф. атамаси публицистиканинг ижтимоий-сиёсий танқид руҳидаги алоҳида жанрини англата бошлаши ХIХ аср охирларига тўғри келади. Унга қадар Ф. сўзи бошқа маънода ишлатилган. “Журналь де деба” номли Париж газетаси 1800 йил 28 январь сонига қўшимча варақ илова қилади, кейинча бу газетанинг “Фельетон” номли доимий рубрикаси бўлиб қолади. Шу номли рубрика Европа матбуотида тез оммалашиб, бу рубрика остида носиёсий, норасмий материаллар: эълонлар, мода янгиликлари, театр тақризлари, ҳикоя ва ҳатто романлар эълон қилинади. Жадид матбуотида ҳам шу номда рубрика ташкил этилган бўлиб, мас., Чўлпоннинг “Қурбони жаҳолат”, “Дўхтур Муҳаммадиёр” ҳикоялари “Садои Туркистон”нинг Ф. рубрикаси остида чоп этилган. Бу ҳол адабиётшунослигимизда Чўлпон ушбу ҳикоялари жанрини Ф. тарзида белгилаган, деган янглиш қарашнинг пайдо бўлишига олиб келган. ХХ асрнинг 20 – 30-йилларидан бошлаб ўзбек матбуотида куннинг долзарб муаммоларига бағишланган Ф.лар кенг ўрин эгаллайди, жумладан, А.Қодирий, Ғ.Ғулом, А.Қаҳҳор, С.Аҳмад сингари машҳур адибларимизнинг қатор асарлари ўзбек Ф.чилиги ривожига салмоқли ҳисса бўлиб қўшилган.