Interpretatsiya

Interpretatsiya (lot. interpretation – tushuntirmoq) – talqin; adabiy asar mazmunini idrok qilish, uning mazmuni, badiiy konsepsiyasini anglash, tushunish. Keng maʼnoda I. oʻzga tomonidan aytilgan gap, yozilgan asar (ilmiy, falsafiy, diniy, badiiy va h.) mazmunini bir butun sifatida tushunish va tushuntirib berish maʼnosini bildiradi. Badiiy I. turli koʻrinishlarda, jumladan, badiiy mazmunni, yaʼni asardagi “obrazlar tili”ni mantiqiy tushunchalar tiliga (tanqid, adabiyotshunoslik), lirik-publitsistik (essechilik) yoki boshqa bir “badiiy til” tizimiga (rassomlik, kino, teatr va b.) oʻgirish orqali amalga oshadi. I. adabiyotshunos faoliyatida yetakchi oʻrin tutadigan birlamchi amal, chunki adabiy asar haqida fikr bildirish va baholash uchun, avvalo, uni bir butun sifatida tushunish talab qilinadi. Shuning uchun ham I. badiiy tahlil jarayonida har vaqt hozir boʻlgan muhim va belgilovchi amal hisoblanadi (q. badiiy tahlil).

Интерпретация (лот. interpretation – тушунтирмоқ) – талқин; адабий асар мазмунини идрок қилиш, унинг мазмуни, бадиий концепциясини англаш, тушуниш. Кенг маънода И. ўзга томонидан айтилган гап, ёзилган асар (илмий, фалсафий, диний, бадиий ва ҳ.) мазмунини бир бутун сифатида тушуниш ва тушунтириб бериш маъносини билдиради. Бадиий И. турли кўринишларда, жумладан, бадиий мазмунни, яъни асардаги “образлар тили”ни мантиқий тушунчалар тилига (танқид, адабиётшунослик), лирик-публицистик (эссечилик) ёки бошқа бир “бадиий тил” тизимига (рассомлик, кино, театр ва б.) ўгириш орқали амалга ошади. И. адабиётшунос фаолиятида етакчи ўрин тутадиган бирламчи амал, чунки адабий асар ҳақида фикр билдириш ва баҳолаш учун, аввало, уни бир бутун сифатида тушуниш талаб қилинади. Шунинг учун ҳам И. бадиий таҳлил жараёнида ҳар вақт ҳозир бўлган муҳим ва белгиловчи амал ҳисобланади (қ. бадиий таҳлил).