Intoq

Intoq (ar. انطاق – soʻzlatish, gapirtirish) – mumtoz adabiyotdagi sheʼriy sanʼat, badiiy asarda hayvonlar, qushlar va jonsiz narsalarni xuddi insonlar kabi soʻzlatish. I. shoirga oʻzining kechinmalari, borliqqa munosabati, hayot haqidagi falsafiy mushohadalarini bilvosita ifodalash imkonini beradi. I. sanʼatining ildizlari qadimgi asotir va afsonalar, ertak va dostonlarga borib taqaladi. Keyinchalik ushbu usul yozma adabiyotda ham keng qoʻllanilgan. Jumladan, yozma adabiyotdagi munozara, masal kabi janrlar, asosan, I. sanʼati asosida yaratilgan. Adabiyot tarixida mazkur sanʼat asosida “Mantiq ut-tayr”, “Lison ut-tayr” kabi yirik asarlar ham yozilgan. I. faol qoʻllanuvchi badiiy usullardan boʻlib, uning goʻzal namunalari deyarli barcha mumtoz shoirlarimiz ijodida, shuningdek, hozirgi sheʼriyatda ham koʻplab uchraydi. Mas., A.Oripovning:

Shivirlab gullar dedi: “Kirma bu boqqa, ey yigit,

Bunga kirganlar kirurlar sochini qor etgali”, –

baytida I. sanʼati mohirona qoʻllangan.

Интоқ (ар. انطاق – сўзлатиш, гапиртириш) – мумтоз адабиётдаги шеърий санъат, бадиий асарда ҳайвонлар, қушлар ва жонсиз нарсаларни худди инсонлар каби сўзлатиш. И. шоирга ўзининг кечинмалари, борлиққа муносабати, ҳаёт ҳақидаги фалсафий мушоҳадаларини билвосита ифодалаш имконини беради. И. санъатининг илдизлари қадимги асотир ва афсоналар, эртак ва достонларга бориб тақалади. Кейинчалик ушбу усул ёзма адабиётда ҳам кенг қўлланилган. Жумладан, ёзма адабиётдаги мунозара, масал каби жанрлар, асосан, И. санъати асосида яратилган. Адабиёт тарихида мазкур санъат асосида “Мантиқ ут-тайр”, “Лисон ут-тайр” каби йирик асарлар ҳам ёзилган. И. фаол қўлланувчи бадиий усуллардан бўлиб, унинг гўзал намуналари деярли барча мумтоз шоирларимиз ижодида, шунингдек, ҳозирги шеъриятда ҳам кўплаб учрайди. Мас., А.Ориповнинг:

Шивирлаб гуллар деди: “Кирма бу боққа, эй йигит,

Бунга кирганлар кирурлар сочини қор этгали”, –

байтида И. санъати моҳирона қўлланган.