Invektiva

Invektiva (lot. invehor – tashlanmoq, hujum qilmoq) – biron shaxs, ijtimoiy guruh yoki hodisani keskin tanqid qilish, fosh etish, qoralashga qaratilgan nutq. Janrlarni mazmun jihatidan tasniflagan holda baʼzan I.ni alohida lirik janr deb koʻrsatish hollari ham uchraydi. Biroq bu unchalik toʻgʻri emas. Chunki I. turli adabiy shakllar, turli janrlarda namoyon boʻladi. Mas., antik Rimdagi ayblov nutqlari (Sitseron. “Filippikalar”), ayrim epigrammalar, pamfletlar, xatlar I. namunasi sanalishi mumkin. XX asr oʻzbek sheʼriyatida I. ruhida koʻplab sheʼrlar yaratilgan. Jumladan, Choʻlponning “Ulugʻ Britaniyaning bu kungi hukumatiga”, “Qoʻzgʻolish”, Gʻafur Gʻulomning “Sharaf qoʻlyozmasi” kabi sheʼrlari I.ga misol boʻla oladi.

Инвектива (лот. invehor – ташланмоқ, ҳужум қилмоқ) – бирон шахс, ижтимоий гуруҳ ёки ҳодисани кескин танқид қилиш, фош этиш, қоралашга қаратилган нутқ. Жанрларни мазмун жиҳатидан таснифлаган ҳолда баъзан И.ни алоҳида лирик жанр деб кўрсатиш ҳоллари ҳам учрайди. Бироқ бу унчалик тўғри эмас. Чунки И. турли адабий шакллар, турли жанрларда намоён бўлади. Мас., антик Римдаги айблов нутқлари (Цицерон. “Филиппикалар”), айрим эпиграммалар, памфлетлар, хатлар И. намунаси саналиши мумкин. ХХ аср ўзбек шеъриятида И. руҳида кўплаб шеърлар яратилган. Жумладан, Чўлпоннинг “Улуғ Британиянинг бу кунги ҳукуматига”, “Қўзғолиш”, Ғафур Ғуломнинг “Шараф қўлёзмаси” каби шеърлари И.га мисол бўла олади.