Istifhom

Istifhom (ar. استفهام – soʻramoq) – insho yoʻllaridan biri, fikrni ifodalash usuli, oʻy-fikr, his-tuygʻu, kechinmalarning savol shaklida bayon etilishi. I.da savol berishdan maqsad biror noaniq narsaga aniqlik kiritish emas, balki soʻroq shaklida chiroyli tashbeh qoʻllash, oʻz kechinmalarini bayon etish, hayotiy xulosalarini aytishdir. Boshqa tomoni, tajohuli orif (q.)dan farqli ravishda, I.dagi soʻroq ritorik xarakterda boʻlmaydi, yaʼni u mazmunan soʻroq gapdir. Mas., Lutfiyning:

Koʻkardi chaman, guluzorim qani?

Sihi sarv boʻyluq nigorim qani? –

baytidagi savol orqali hukm ifodalanayotgani yoʻq, balki savol shaklida maʼshuqa tavsif etilmoqda va shu orqali lirik qahramon dilidagi hijron, sogʻinch hislari ifodalanmoqda.

Истифҳом (ар. استفهام – сўрамоқ) – иншо йўлларидан бири, фикрни ифодалаш усули, ўй-фикр, ҳис-туйғу, кечинмаларнинг савол шаклида баён этилиши. И.да савол беришдан мақсад бирор ноаниқ нарсага аниқлик киритиш эмас, балки сўроқ шаклида чиройли ташбеҳ қўллаш, ўз кечинмаларини баён этиш, ҳаётий хулосаларини айтишдир. Бошқа томони, тажоҳули ориф (қ.)дан фарқли равишда, И.даги сўроқ риторик характерда бўлмайди, яъни у мазмунан сўроқ гапдир. Мас., Лутфийнинг:

Кўкарди чаман, гулузорим қани?

Сиҳи сарв бўйлуқ нигорим қани? –

байтидаги савол орқали ҳукм ифодаланаётгани йўқ, балки савол шаклида маъшуқа тавсиф этилмоқда ва шу орқали лирик қаҳрамон дилидаги ҳижрон, соғинч ҳислари ифодаланмоқда.