Klassika

Klassika (lot. classicus – namunali, mumtoz) – eng yaxshi, namunali, mumtoz deya eʼtirof etilganlik. Yaʼni, aslida, K. termini oʻzida baho munosabatini ifodalaydi. Shunga qaramay, K. soʻzining muomala amaliyoti va adabiyotshunoslikdagi qoʻllanishida turlichalik mavjud. Jumladan, u konkret asar ( “Xamsa”, “Oʻtgan kunlar”, “Anor” va h.), muayyan bir ijodkor (A.Navoiy, A.Qodiriy, A.Qahhor) yoki butun bir davrga (Oʻzbek klassik adabiyoti) nisbatan ham qoʻllanaveradi. Mazkur holatlarning birinchisida baho munosabati toʻliq saqlanadi, chunki bu oʻrinda har jihatdan namunali boʻlgan mukammal badiiy asar nazarda tutiladi. Ikkinchi holda ham baho munosabati ustuvor, shuning uchun terminni oʻylabroq ishlatgan maʼqul: oʻz ijodi bilan badiiy tafakkurni sezilarli olgʻa siljita olgan ijodkorlarga nisbatangina klassik deyish toʻgʻri boʻladi. Uchinchi holda esa baho munosabati oʻrnini davr maʼnosi egallaydi, yaʼni oʻzbek klassik adabiyoti degani “eng yaxshi, namunali” degani emas, balki X – XI asrlardan boshlab XX asr boshlarigacha boʻlgan oʻzbek adabiyoti demakdir.

Классика (лот. classicus – намунали, мумтоз) – энг яхши, намунали, мумтоз дея эътироф этилганлик. Яъни, аслида, К. термини ўзида баҳо муносабатини ифодалайди. Шунга қарамай, К. сўзининг муомала амалиёти ва адабиётшуносликдаги қўлланишида турличалик мавжуд. Жумладан, у конкрет асар ( “Хамса”, “Ўтган кунлар”, “Анор” ва ҳ.), муайян бир ижодкор (А.Навоий, А.Қодирий, А.Қаҳҳор) ёки бутун бир даврга (Ўзбек классик адабиёти) нисбатан ҳам қўлланаверади. Мазкур ҳолатларнинг биринчисида баҳо муносабати тўлиқ сақланади, чунки бу ўринда ҳар жиҳатдан намунали бўлган мукаммал бадиий асар назарда тутилади. Иккинчи ҳолда ҳам баҳо муносабати устувор, шунинг учун терминни ўйлаброқ ишлатган маъқул: ўз ижоди билан бадиий тафаккурни сезиларли олға силжита олган ижодкорларга нисбатангина классик дейиш тўғри бўлади. Учинчи ҳолда эса баҳо муносабати ўрнини давр маъноси эгаллайди, яъни ўзбек классик адабиёти дегани “энг яхши, намунали” дегани эмас, балки Х – ХI асрлардан бошлаб ХХ аср бошларигача бўлган ўзбек адабиёти демакдир.