Kolliziya

Kolliziya (lot. collisio – toʻqnashuv) – badiiy asarda tasvirlangan voqea asosida yotuvchi personajlar orasidagi toʻqnashuvlar, ziddiyatlar. Ilmga Gegel tomonidan kiritilgan K. termini adabiyotshunoslikda baʼzan konfliktning sinonimi sifatida qoʻllanadi. Shunga qaramay, ularni sezilarli farq bilan qoʻllash amaliyoti ham mavjud. Jumladan, ziddiyatlarni oʻtkirlik jihatidan darajalagan holda K.ni oʻtkir ziddiyat maʼnosida tushunish; koʻlam jihatidan darajalagan holda tarixan global xarakterdagi toʻqnashuvlarni K. deb atash; shuningdek, K.ni konfliktga nisbatan torroq koʻlamda qoʻllab, konfliktning bir koʻrinishi, asosan, epik asarlar voqea rivojidagi bir holat – situatsiyadagi (q.) personajlar ziddiyati sifatida ham tushuniladi. Keyingi davr adabiyotshunosligida K.ni soʻnggi maʼnoda, yaʼni tasvir predmeti sifatidagi ziddiyat (konflikt) emas, uning tarkibiy qismi – ichki strukturaning elementi sifatida tushunish kengroq ommalashmoqda.

Коллизия (лот. collisio – тўқнашув) – бадиий асарда тасвирланган воқеа асосида ётувчи персонажлар орасидаги тўқнашувлар, зиддиятлар. Илмга Гегель томонидан киритилган К. термини адабиётшуносликда баъзан конфликтнинг синоними сифатида қўлланади. Шунга қарамай, уларни сезиларли фарқ билан қўллаш амалиёти ҳам мавжуд. Жумладан, зиддиятларни ўткирлик жиҳатидан даражалаган ҳолда К.ни ўткир зиддият маъносида тушуниш; кўлам жиҳатидан даражалаган ҳолда тарихан глобал характердаги тўқнашувларни К. деб аташ; шунингдек, К.ни конфликтга нисбатан торроқ кўламда қўллаб, конфликтнинг бир кўриниши, асосан, эпик асарлар воқеа ривожидаги бир ҳолат – ситуациядаги (қ.) персонажлар зиддияти сифатида ҳам тушунилади. Кейинги давр адабиётшунослигида К.ни сўнгги маънода, яъни тасвир предмети сифатидаги зиддият (конфликт) эмас, унинг таркибий қисми – ички структуранинг элементи сифатида тушуниш кенгроқ оммалашмоқда.