Kontrast

Kontrast (fr. contraste – keskin qarama-qarshi qoʻyish) – badiiy adabiyot va sanʼatning boshqa turlarida tasvirlanayotgan narsa-hodisalarni bir-biriga keskin qarshi qoʻyishga asoslangan badiiy usul. K. tasvirlanayotgan narsani boʻrttirib, qabartirib koʻrsatish imkonini beradi, badiiy usul sifatida qadimdan qoʻllanib keladi. K. badiiy asarning barcha sathlarida (til, syujet, xarakter va sharoit, kompozitsiya) namoyon boʻlishi, unda zidlash oshkora yoki pinhona amalga oshirilishi mumkin. Jumladan, K. til sathida antiteza (yoki tazod) koʻrinishida, syujet sathida bir voqea (yoki holat)ning ikkinchi voqea (yoki holat)ga qarshi qoʻyilishi (mas., “Zumrad va Qimmat”) tarzida, kompozitsiya sathida esa asarning bir qismini ikkinchi qismiga qarshi qoʻyish ( mas.: Choʻlpon. “Novvoy qiz”) orqali namoyon boʻladi.

Контраст (фр. contraste – кескин қарама-қарши қўйиш) – бадиий адабиёт ва санъатнинг бошқа турларида тасвирланаётган нарса-ҳодисаларни бир-бирига кескин қарши қўйишга асосланган бадиий усул. К. тасвирланаётган нарсани бўрттириб, қабартириб кўрсатиш имконини беради, бадиий усул сифатида қадимдан қўлланиб келади. К. бадиий асарнинг барча сатҳларида (тил, сюжет, характер ва шароит, композиция) намоён бўлиши, унда зидлаш ошкора ёки пинҳона амалга оширилиши мумкин. Жумладан, К. тил сатҳида антитеза (ёки тазод) кўринишида, сюжет сатҳида бир воқеа (ёки ҳолат)нинг иккинчи воқеа (ёки ҳолат)га қарши қўйилиши (мас., “Зумрад ва Қиммат”) тарзида, композиция сатҳида эса асарнинг бир қисмини иккинчи қисмига қарши қўйиш ( мас.: Чўлпон. “Новвой қиз”) орқали намоён бўлади.