Litota

Litota (yun. litotes – soddalik) – 1) narsa-hodisaga xos xususiyatni uning aksini inkor qilish orqali ifodalashga asoslangan uslubiy figura, mohiyatan kinoyaga yaqin turadi. L. kundalik muloqotda ham ancha faol qoʻllanadi. Mas.: “bu kishim ham ahmoq emas” – aqli-hushi joyida; “uyam shahar koʻrmaganmas” – sodda emas, ishiga pishiq va h.; 2) tasvirlanayotgan narsa-hodisa, unga xos belgilarni oʻta kichraytirishga asoslanuvchi badiiy usul, stilistik figura; giperbolaning ziddi, mumtoz adabiyotshunosligimizda tafrit (q. tafrit) deb yuritiladi. Jahon xalqlari ogʻzaki ijodida L. usulida qator obrazlar yaratilgan: Noʻxatpolvon, Yortiquloq, Barmoqcha bola (“malchik-spalchik”), Dyuymovochka va b. Stilistik figura sifatida qoʻllangan L. narsa-hodisani oʻta kichraytirish orqali qiyosan tasvirlanayotgan narsa-hodisaning mahobatiyu ulugʻvorligini, muayyan bir sifatda beqiyosligini taʼkidlab koʻrsatadi.

Литота (юн. litotes – соддалик) – 1) нарса-ҳодисага хос хусусиятни унинг аксини инкор қилиш орқали ифодалашга асосланган услубий фигура, моҳиятан кинояга яқин туради. Л. кундалик мулоқотда ҳам анча фаол қўлланади. Мас.: “бу кишим ҳам аҳмоқ эмас” – ақли-ҳуши жойида; “уям шаҳар кўрмаганмас” – содда эмас, ишига пишиқ ва ҳ.; 2) тасвирланаётган нарса-ҳодиса, унга хос белгиларни ўта кичрайтиришга асосланувчи бадиий усул, стилистик фигура; гиперболанинг зидди, мумтоз адабиётшунослигимизда тафрит (қ. тафрит) деб юритилади. Жаҳон халқлари оғзаки ижодида Л. усулида қатор образлар яратилган: Нўхатполвон, Ёртиқулоқ, Бармоқча бола (“мальчик-спальчик”), Дюймовочка ва б. Стилистик фигура сифатида қўлланган Л. нарса-ҳодисани ўта кичрайтириш орқали қиёсан тасвирланаётган нарса-ҳодисанинг маҳобатию улуғворлигини, муайян бир сифатда беқиёслигини таъкидлаб кўрсатади.