Muqayyad qofiya

Muqayyad qofiya (ar. مقيد – bogʻlangan qofiya) – ilmi qofiyada qofiyaning tuzilishiga koʻra farqlanuvchi bir turi, raviy bilan toʻxtaydigan qofiya. Mas., Ogahiyning:

Munchakim, ey dil, yetishdi hajridin zahmat sanga,

Uzmading hargiz umiding vaslidin, rahmat sanga, –

baytida M.q. qoʻllangan (zahmat – rahmat). Mutlaq qofiyadagi kabi M.q. tarkibidagi har bir harf alohida nom bilan yuritiladi: qayd – raviydan oldingi undosh, ridf – raviydan oldingi choʻziq unli, ishbo – raviydan oldingi qisqa unli; doxil – ishbodan oldingi undosh, hazv – qayddan oldingi qisqa unli, taʼsis – doxildan oldingi choʻziq unli. Keltirilgan misoldagi “zahmat – rahmat” juftligida raviydan oldingi “a” qisqa unlisi – ishbo, ishbodan oldingi “m” undoshi – doxildir.

Муқаййад қофия (ар. مقيد – боғланган қофия) – илми қофияда қофиянинг тузилишига кўра фарқланувчи бир тури, равий билан тўхтайдиган қофия. Мас., Огаҳийнинг:

Мунчаким, эй дил, етишди ҳажридин заҳмат санга,

Узмадинг ҳаргиз умидинг васлидин, раҳмат санга, –

байтида М.қ. қўлланган (заҳмат – раҳмат). Мутлақ қофиядаги каби М.қ. таркибидаги ҳар бир ҳарф алоҳида ном билан юритилади: қайд – равийдан олдинги ундош, ридф – равийдан олдинги чўзиқ унли, ишбо – равийдан олдинги қисқа унли; дохил – ишбодан олдинги ундош, ҳазв – қайддан олдинги қисқа унли, таъсис – дохилдан олдинги чўзиқ унли. Келтирилган мисолдаги “заҳмат – раҳмат” жуфтлигида равийдан олдинги “а” қисқа унлиси – ишбо, ишбодан олдинги “м” ундоши – дохилдир.