Musabbaʼ

Musabbaʼ (ar. مسبع – yettilik) – musammat turlaridan biri, yetti misrali bandlardan tarkib topuvchi sheʼr shakli; yetti misrali band. M. sheʼr shaklida dastlabki band misralari oʻzaro qofiyalanadi (a-a-a-a-a-a-a), keyingi bandlarning dastlabki olti misrasi oʻzaro, yettinchi misrasi esa birinchi band bilan qofiyalanadi (b-b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-v-a va h.). Sheʼriyatimizda M.ning qofiyalanish tartibiga koʻra birmuncha oʻzgacharoq koʻrinishlari ham uchraydiki, bunda dastlabki band misralari oʻzaro (a-a-a-a-a-a-a) qofiyalansa, keyingi bandlarning besh misrasi oʻzaro, oxirgi ikki misrasi esa birinchi bandga qofiyadosh boʻladi (b-b-b-b-b-a-a, v-v-v-v-v-a-a). M.ning bu xilida baʼzan soʻnggi ikki misra tarjeʼ sifatida takrorlanishi ham kuzatiladi.

Мусаббаъ (ар. مسبع – еттилик) – мусаммат турларидан бири, етти мисрали бандлардан таркиб топувчи шеър шакли; етти мисрали банд. М. шеър шаклида дастлабки банд мисралари ўзаро қофияланади (а-а-а-а-а-а-а), кейинги бандларнинг дастлабки олти мисраси ўзаро, еттинчи мисраси эса биринчи банд билан қофияланади (б-б-б-б-б-б-а, в-в-в-в-в-в-а ва ҳ.). Шеъриятимизда М.нинг қофияланиш тартибига кўра бирмунча ўзгачароқ кўринишлари ҳам учрайдики, бунда дастлабки банд мисралари ўзаро (а-а-а-а-а-а-а) қофияланса, кейинги бандларнинг беш мисраси ўзаро, охирги икки мисраси эса биринчи бандга қофиядош бўлади (б-б-б-б-б-а-а, в-в-в-в-в-а-а). М.нинг бу хилида баъзан сўнгги икки мисра таржеъ сифатида такрорланиши ҳам кузатилади.