Muzoriʼ

Muzoriʼ (ar. مضارع – oʻxshovchi) – aruz bahrlaridan biri, hazaj bahriga oʻxshagani uchun shunday nomlangan. Mafoiylun (v – – –) va foilotun (– v – – ) asllarining ketma-ket takroridan hosil boʻladi. M. sheʼriyatimizda ancha keng qoʻllanadigan bahrlardan sanaladi. Navoiyning “Mezon ul-avzon” asarida M.ning oʻn ikki vazni, Boburning “Muxtasar”ida yigirma toʻrt vazni misollar bilan koʻrsatib berilgan. “Qissasi Rabgʻuziy”dan boshlab Atoyi, Sakkokiy, Gadoiy, Lutfiy kabi mumtoz shoirlar ijodida ham M. bahrining bir necha vaznlaridan foydalanilgan. Xususan, Navoiyning “Xazoyin ul-maoniy” devonidagi 105 ta turli janrdagi sheʼrlar mana shu bahrda yaratilgan. Mas., Navoiy:

Ishqu junun erurlar beixtiyor manda,

Mendurmanu bu ikki, oʻzga ne bor manda, –

baytini muzoriʼi musammani axrab (– – v / – v – – / – – v / – v – – ) vazniga misol sifatida keltirgan.

Музориъ (ар. مضارع – ўхшовчи) – аруз баҳрларидан бири, ҳазаж баҳрига ўхшагани учун шундай номланган. Мафоийлун (v – – –) ва фоилотун (– v – – ) аслларининг кетма-кет такроридан ҳосил бўлади. М. шеъриятимизда анча кенг қўлланадиган баҳрлардан саналади. Навоийнинг “Мезон ул-авзон” асарида М.нинг ўн икки вазни, Бобурнинг “Мухтасар”ида йигирма тўрт вазни мисоллар билан кўрсатиб берилган. “Қиссаси Рабғузий”дан бошлаб Атойи, Саккокий, Гадоий, Лутфий каби мумтоз шоирлар ижодида ҳам М. баҳрининг бир неча вазнларидан фойдаланилган. Хусусан, Навоийнинг “Хазойин ул-маоний” девонидаги 105 та турли жанрдаги шеърлар мана шу баҳрда яратилган. Мас., Навоий:

Ишқу жунун эрурлар беихтиёр манда,

Мендурману бу икки, ўзга не бор манда, –

байтини музориъи мусаммани ахраб (– – v / – v – – / – – v / – v – – ) вазнига мисол сифатида келтирган.