Parafraz

Parafraz (A) (yun. paraphrases – qayta hikoya qilish) – adabiy matnni boshqa soʻzlar bilan, baʼzan esa boshqacha yoʻsinda (nasriy asarni sheʼriy, sheʼriy asarni nasriy yoʻlda) qayta bayon qilish. P. turlicha sabablar (matnni muayyan oʻquvchi ommaga moslashtirish zarurati, asarni qabul qilishni osonlashtirish, qisqacha mazmun bilan tanishtirishning yetarli ekani, nashr imkoniyatlari va sh.k.) bilan amalga oshadi. Mas., antik Rimda Ezop masallari Fedr va Babriylar tomonidan sheʼrga solingan; A.Navoiy “Xamsa”siga kirgan dostonlarning nasriy bayoni amalga oshirilgan; oʻquvchilar uchun chiqarilgan xrestomatiyalarda yirik asarlarning boblari tushirib qoldiriladi-da, ularning mazmuni ancha mufassal bayon qilinadi va h. Garchi P. adabiyot tarixida va hozirgi noshirlik amaliyotida uchrab tursa-da, terminning adabiyotshunoslikda qoʻllanishi faol emas.

Парафраз (А) (юн. paraphrases – қайта ҳикоя қилиш) – адабий матнни бошқа сўзлар билан, баъзан эса бошқача йўсинда (насрий асарни шеърий, шеърий асарни насрий йўлда) қайта баён қилиш. П. турлича сабаблар (матнни муайян ўқувчи оммага мослаштириш зарурати, асарни қабул қилишни осонлаштириш, қисқача мазмун билан таништиришнинг етарли экани, нашр имкониятлари ва ш.к.) билан амалга ошади. Мас., антик Римда Эзоп масаллари Федр ва Бабрийлар томонидан шеърга солинган; А.Навоий “Хамса”сига кирган достонларнинг насрий баёни амалга оширилган; ўқувчилар учун чиқарилган хрестоматияларда йирик асарларнинг боблари тушириб қолдирилади-да, уларнинг мазмуни анча муфассал баён қилинади ва ҳ. Гарчи П. адабиёт тарихида ва ҳозирги ноширлик амалиётида учраб турса-да, терминнинг адабиётшуносликда қўлланиши фаол эмас.