Qoliplash

Qoliplash – voqeaband asarlarga xos kompozitsion usul, rivoyani “hikoya ichida hikoya” tarzida berish. Yaʼni bunda bitta qoliplovchi hikoya boʻladi va shu hikoya ichida bir necha (oʻnlab, yuzlab) hikoyalar beriladi. Q. usuli juda qadim zamonlardan boshlab qoʻllangan. Jumladan, hindlarning “Panchatatra”si shu usulda qurilgan eng koʻhna asarlardan sanaladi. Sharqda mashhur “Ming bir kecha” ertaklari ham shu usulda qurilgan boʻlib, uni Q. usulining betakror namunasi deyish mumkin. Keyincha yozma adabiyotda ham Q. usuli keng ommalashdi (J.Bokkachcho. “Dekameron”; A.Navoiy “Lison ut-tayr”; Gulxaniy. “Zarbulmasal” va b.).

Қолиплаш – воқеабанд асарларга хос композицион усул, ривояни “ҳикоя ичида ҳикоя” тарзида бериш. Яъни бунда битта қолипловчи ҳикоя бўлади ва шу ҳикоя ичида бир неча (ўнлаб, юзлаб) ҳикоялар берилади. Қ. усули жуда қадим замонлардан бошлаб қўлланган. Жумладан, ҳиндларнинг “Панчататра”си шу усулда қурилган энг кўҳна асарлардан саналади. Шарқда машҳур “Минг бир кеча” эртаклари ҳам шу усулда қурилган бўлиб, уни Қ. усулининг бетакрор намунаси дейиш мумкин. Кейинча ёзма адабиётда ҳам Қ. усули кенг оммалашди (Ж.Боккаччо. “Декамерон”; А.Навоий “Лисон ут-тайр”; Гулханий. “Зарбулмасал” ва б.).