Sillabik sheʼr tizimi

Sillabik sheʼr tizimi (yun. syllabe – boʻgʻin) – bir xil miqdordagi boʻgʻinlardan tarkib topgan misralar takroriga asoslanuvchi sheʼr tizimi. S.sh.t. urgʻusi turgʻun boʻlgan tillar (mas., fransuz tili) tabiatiga mos boʻlsa-da, tarqalish koʻlami ancha kengki, bu turli omillarga bogʻliq. Mas., roman tillaridagi adabiyotlarda u antik sheʼr tizimi asosida, bu til egalari uchun lotin tilidagi hijolar qisqa-choʻziqligi ahamiyatsiz boʻlib qolishi oqibatida (yaʼni qisqa-choʻziqlik farqlanmay qolgach, antik sheʼrlarda izometriya faqat hijolar soniga bogʻliqdek boʻlib qolgan) yuzaga kelgan va u milliy til tabiatiga mos sheʼr tizimiga oʻtishda bir bosqich boʻlib xizmat qilgan. Jumladan, rus sheʼriyatiga polyak adabiyotidan oʻzlashgan sillabik sheʼrlarda misra oxiri yoki oʻrtasida ritmni taʼkidlash uchun urgʻuli boʻgʻin keltirilganki, bu keyinchalik sillabo-tonik sheʼr tizimiga oʻtishga asos boʻlgan. Baʼzida S.sh.t. bilan barmoq bitta narsa deb tushunishga moyillik kuzatiladiki, bu toʻgʻri emas. Barmoq tizimida, sillabik sheʼrdan farqli oʻlaroq, misradagi boʻgʻinlar sonigina emas, ularning qay tartibda turoqlanishi ham ahamiyatlidir (q. barmoq).

Силлабик шеър тизими (юн. syllabe – бўғин) – бир хил миқдордаги бўғинлардан таркиб топган мисралар такрорига асосланувчи шеър тизими. С.ш.т. урғуси турғун бўлган тиллар (мас., француз тили) табиатига мос бўлса-да, тарқалиш кўлами анча кенгки, бу турли омилларга боғлиқ. Мас., роман тилларидаги адабиётларда у антик шеър тизими асосида, бу тил эгалари учун лотин тилидаги ҳижолар қисқа-чўзиқлиги аҳамиятсиз бўлиб қолиши оқибатида (яъни қисқа-чўзиқлик фарқланмай қолгач, антик шеърларда изометрия фақат ҳижолар сонига боғлиқдек бўлиб қолган) юзага келган ва у миллий тил табиатига мос шеър тизимига ўтишда бир босқич бўлиб хизмат қилган. Жумладан, рус шеъриятига поляк адабиётидан ўзлашган силлабик шеърларда мисра охири ёки ўртасида ритмни таъкидлаш учун урғули бўғин келтирилганки, бу кейинчалик силлабо-тоник шеър тизимига ўтишга асос бўлган. Баъзида С.ш.т. билан бармоқ битта нарса деб тушунишга мойиллик кузатиладики, бу тўғри эмас. Бармоқ тизимида, силлабик шеърдан фарқли ўлароқ, мисрадаги бўғинлар сонигина эмас, уларнинг қай тартибда туроқланиши ҳам аҳамиятлидир (қ. бармоқ).