Taqsir

Taqsir (ar. تقصير – kamchilik koʻrsatish) – mumtoz adabiyotdagi sheʼriy sanʼat, faxriyaning aksi. Yaʼni faxriyada shoir oʻzini yuksak baholasa, T.da qusurlarini (osiy, omi, uquvsiz, devona va sh.k.) eʼtirof etgan holda oʻzini past oladi. Mas., Huvaydoning:

Devona Huvaydosan, pomoli xaloyiq boʻl,

Koʻp tepmaguncha bu loy, chinni boʻlori yoʻqtur, –

baytida T. sanʼati tamsil sanʼati bilan qorishiq holda yuzaga chiqadi: shoirning oʻzini “devona”, “pomoli xaloyiq” deyishi T. boʻlsa, ishlatilgan tamsil (loy koʻp tepkilanib chinni boʻlishi) kamtar, xokisor boʻlishning afzalligini taʼkidlashga xizmat qiladi.

Тақсир (ар. تقصير – камчилик кўрсатиш) – мумтоз адабиётдаги шеърий санъат, фахриянинг акси. Яъни фахрияда шоир ўзини юксак баҳоласа, Т.да қусурларини (осий, оми, уқувсиз, девона ва ш.к.) эътироф этган ҳолда ўзини паст олади. Мас., Ҳувайдонинг:

Девона Ҳувайдосан, помоли халойиқ бўл,

Кўп тепмагунча бу лой, чинни бўлори йўқтур, –

байтида Т. санъати тамсил санъати билан қоришиқ ҳолда юзага чиқади: шоирнинг ўзини “девона”, “помоли халойиқ” дейиши Т. бўлса, ишлатилган тамсил (лой кўп тепкиланиб чинни бўлиши) камтар, хокисор бўлишнинг афзаллигини таъкидлашга хизмат қилади.