Tashbehi tafzil

Tashbehi tafzil (ar. تشبيه تفضيل – chekinish yoʻli bilan oʻxshatish) – mumtoz adabiyotdagi sheʼriy sanʼat, tashbeh turlaridan biri. Shoir bir narsani ikkinchi bir narsaga oʻxshatib, soʻng bu fikridan qaytadi-da, oʻxshatilmish (mushabbih)ni oʻxshayotgan narsa (mushabbihun bih)dan ustun qoʻyadi. Yaʼni “yuzingni quyoshga oʻxshatay desam, quyoshning zavoli bor, yuzing esa bezavoldir” kabi. Mas., Boburning:

Takalluf har necha suratda boʻlsa andin ortuqsen,

Seni jon derlar, ammo betakalluf jondin ortuqsen, –

baytida avval yorning oʻzgalar tomonidan jonga oʻxshatilishi eʼtirof etilib, soʻng yorning jondan-da ortiqligi taʼkidlanadi.

Ташбеҳи тафзил (ар. تشبيه تفضيل – чекиниш йўли билан ўхшатиш) – мумтоз адабиётдаги шеърий санъат, ташбеҳ турларидан бири. Шоир бир нарсани иккинчи бир нарсага ўхшатиб, сўнг бу фикридан қайтади-да, ўхшатилмиш (мушаббиҳ)ни ўхшаётган нарса (мушаббиҳун биҳ)дан устун қўяди. Яъни “юзингни қуёшга ўхшатай десам, қуёшнинг заволи бор, юзинг эса безаволдир” каби. Мас., Бобурнинг:

Такаллуф ҳар неча суратда бўлса андин ортуқсен,

Сени жон дерлар, аммо бетакаллуф жондин ортуқсен, –

байтида аввал ёрнинг ўзгалар томонидан жонга ўхшатилиши эътироф этилиб, сўнг ёрнинг жондан-да ортиқлиги таъкидланади.