Vasl

Vasl (ar. وصل – ulanish, qoʻshilish) – 1) aruzda yozilgan sheʼrlarda ayrim yopiq hijolar oxiridagi undoshni vazn talabi bilan oʻzidan keyingi unli bilan boshlangan soʻzning birinchi hijosiga qoʻshib oʻqish hodisasi. Mas., Mashrabning:

Sajda aylar zohid ul mehrobigʻa,

Man qilurman sajda egma qoshima, –

baytidagi “zohid ul” (– – – ) birikmasi V. qoidasiga koʻra “zo-hi-dul” (– v – ) tarzida oʻqilishi lozim, aks holda sheʼr vazni buziladi. Chunki bayt ramali musaddasi maqsur (foilotun, foilotun, foilun) vaznida boʻlib, agar V. qoidasiga rioya qilinmasa, birinchi misra xashvidagi ikkinchi hijo qisqa boʻlmay qoladi, natijada vaznda buzilish yuzaga keladi; 2) mutlaq qofiya (q.) unsuri.

Васл (ар. وصل – уланиш, қўшилиш) – 1) арузда ёзилган шеърларда айрим ёпиқ ҳижолар охиридаги ундошни вазн талаби билан ўзидан кейинги унли билан бошланган сўзнинг биринчи ҳижосига қўшиб ўқиш ҳодисаси. Мас., Машрабнинг:

Сажда айлар зоҳид ул меҳробиға,

Ман қилурман сажда эгма қошима, –

байтидаги “зоҳид ул” (– – – ) бирикмаси В. қоидасига кўра “зо-ҳи-дул” (– v – ) тарзида ўқилиши лозим, акс ҳолда шеър вазни бузилади. Чунки байт рамали мусаддаси мақсур (фоилотун, фоилотун, фоилун) вазнида бўлиб, агар В. қоидасига риоя қилинмаса, биринчи мисра хашвидаги иккинчи ҳижо қисқа бўлмай қолади, натижада вазнда бузилиш юзага келади; 2) мутлақ қофия (қ.) унсури.