– Saʼdullo Quronovni eng yosh sinchilarimizdan, eng yosh fan doktorlarimizdan deb faxrlanib yurar edim. Vaqtdan oʻzib yashaydigan bu yigit nafaqat ilmiy salohiyati, balki badiiy salohiyati bilan ham meni hayratga soldi. Faqat oʻzimizning qobigʻimiz bilan chegaralanib qolmay oʻzbek adabiy hodisalariga jahoniy koʻz bilan qaraydigan yaxshi tadqiqotchi desam, menga qoʻngʻiroq qilib, ilmiy-fantastik asar yozdim, deb qoldi… Toʻgʻrisini aytish kerak, keyingi yillarda bolalar nasri oqsab qoldi. Biz haliyam Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Xudoyberdi Toʻxtaboyevning daryosida suzib yuribmiz. Holbuki, bu ustoz yozuvchimiz 60 yildan beri ijod qilmoqda. Endi biz yangi bosqichga koʻtarilishimiz kerak emasmi? Boz ustiga oʻzbek millatining qiziqish doirasi koʻpincha “oshqozonning istaklari”, yaʼni gastronomik qiziqishlar bilan chegaralanib qolmoqda. “Galaktikada bir kun” nomlangan ilmiy-fantastik asarni oʻqib chiqqach, bildimki, millatimizga maʼrifiy dard ilashib, va nihoyat, dunyoni tanimoq tashvishiga tushibdi. Saʼdullo Quronov bu asari orqali mening koʻz oʻngimda shunchaki ilmiy-fantastikaga qiziqqan ijodkor emas, balki qoʻli kelishib qolgan iqtidorli yozuvchi sifatida namoyon boʻldi. Ahmadning tushi, tushdagi oʻzaro olishuvlar tasvirining realligi, 2036 yilda ham onaning ona sifatida, otaning ota sifatida oʻz oʻrnida boʻlishi, bola koʻplab muammolarini otasiga emas, onasiga aytishi kabi holatlar asarning oʻzimizning milliy ruhda bitilganidan darak beradi.
– Саъдулло Қуроновни энг ёш синчиларимиздан, энг ёш фан докторларимиздан деб фахрланиб юрар эдим. Вақтдан ўзиб яшайдиган бу йигит нафақат илмий салоҳияти, балки бадиий салоҳияти билан ҳам мени ҳайратга солди. Фақат ўзимизнинг қобиғимиз билан чегараланиб қолмай ўзбек адабий ҳодисаларига жаҳоний кўз билан қарайдиган яхши тадқиқотчи десам, менга қўнғироқ қилиб, илмий-фантастик асар ёздим, деб қолди… Тўғрисини айтиш керак, кейинги йилларда болалар насри оқсаб қолди. Биз ҳалиям Ўзбекистон халқ ёзувчиси Худойберди Тўхтабоевнинг дарёсида сузиб юрибмиз. Ҳолбуки, бу устоз ёзувчимиз 60 йилдан бери ижод қилмоқда. Энди биз янги босқичга кўтарилишимиз керак эмасми? Боз устига ўзбек миллатининг қизиқиш доираси кўпинча “ошқозоннинг истаклари”, яъни гастрономик қизиқишлар билан чегараланиб қолмоқда. “Галактикада бир кун” номланган илмий-фантастик асарни ўқиб чиққач, билдимки, миллатимизга маърифий дард илашиб, ва ниҳоят, дунёни танимоқ ташвишига тушибди. Саъдулло Қуронов бу асари орқали менинг кўз ўнгимда шунчаки илмий-фантастикага қизиққан ижодкор эмас, балки қўли келишиб қолган иқтидорли ёзувчи сифатида намоён бўлди. Аҳмаднинг туши, тушдаги ўзаро олишувлар тасвирининг реаллиги, 2036 йилда ҳам онанинг она сифатида, отанинг ота сифатида ўз ўрнида бўлиши, бола кўплаб муаммоларини отасига эмас, онасига айтиши каби ҳолатлар асарнинг ўзимизнинг миллий руҳда битилганидан дарак беради.
Qozoqboy Yoʻldoshev