Tavalludining 100 yilligi mamlakat miqyosida keng nishonlanayotgan Abdulla Qahhor benazir isteʼdod sohibi, betakror qalami bilan adabiyotimiz ravnaqiga ulkan hissa qoʻshgan, biz va bizdan keyingi avlodlarga asrlarga boʻy bermaydigan qator asarlarni qoldirgan soʻz sanʼatkoridir. Abdulla Qahhorning buyukligini taʼmin etgan ikkinchi jihati — faol shaxs ekanligi, umrini millat taqdiri, uning ijtimoiy, madaniy-maʼrifiy taraqqiyoti haqida qay\urib, yonib yashaganidir. Ayni shu xususiyati 50-yillarning oʻrtalaridan umrining oxirigacha boʻlgan faoliyatida adibni «millatning vijdoni» maqomiga koʻtardi. Adibning yuksak ehtirom, eʼzozga sazovorligi shu ikki jihat — ulkan isteʼdod va faol shaxslikni oʻzida uygʻun mujassam eta bilganidandir.
Qoʻlingizdagi toʻplamga Abdulla Qahhorni, u yashab ijod qilgan davrni, uni qiynagan muammolarni faqat bilvosita — yo kattalardan eshitib, yo kitoblaru matbuot nashrlaridan oʻqib, yo kinoyu teatr tomoshalarida koʻrib bilgan avlodning maqolalari jamlangan. Ularning aksariyati oʻz fikrlarini ilk bor chop ettirish, oʻzgalar hukmiga havola etishga jurʼat etganlar. Albatta, ilk izlanishlarda qiyomiga yetmagan oʻrinlar, yetarli dalillanmagan fikr-xulosalar, ifodadagi qusurlarning boʻlishi tabiiy. Lekin bir narsa aniqki, ularning qoʻliga qalam tutqazgan narsa — Abdulla Qahhor ijodiy merosi va xotirasiga, umuman, soʻz sanʼatiga be\araz mehrdir. Umid qilamizki, shuni hisobga olib, ziyrak oʻquvchi nigohidan qochib qutulmagan kamchiliklarni maʼzur tutadi va biz singari bular ertangi kun oʻzbek adabiyotshunosligining ulkan muammolarini hal qilish yoʻlidagi ilk qadam degan umidda qoladi.
Таваллудининг 100 йиллиги мамлакат миқёсида кенг нишонланаётган Абдулла Қаҳҳор беназир истеъдод соҳиби, бетакрор қалами билан адабиётимиз равнақига улкан ҳисса қўшган, биз ва биздан кейинги авлодларга асрларга бўй бермайдиган қатор асарларни қолдирган сўз санъаткоридир. Абдулла Қаҳҳорнинг буюклигини таъмин этган иккинчи жиҳати — фаол шахс эканлиги, умрини миллат тақдири, унинг ижтимоий, маданий-маърифий тараққиёти ҳақида қай\уриб, ёниб яшаганидир. Айни шу хусусияти 50-йилларнинг ўрталаридан умрининг охиригача бўлган фаолиятида адибни «миллатнинг виждони» мақомига кўтарди. Адибнинг юксак эҳтиром, эъзозга сазоворлиги шу икки жиҳат — улкан истеъдод ва фаол шахсликни ўзида уйғун мужассам эта билганидандир.
Қўлингиздаги тўпламга Абдулла Қаҳҳорни, у яшаб ижод қилган даврни, уни қийнаган муаммоларни фақат билвосита — ё катталардан эшитиб, ё китоблару матбуот нашрларидан ўқиб, ё киною театр томошаларида кўриб билган авлоднинг мақолалари жамланган. Уларнинг аксарияти ўз фикрларини илк бор чоп эттириш, ўзгалар ҳукмига ҳавола этишга журъат этганлар. Албатта, илк изланишларда қиёмига етмаган ўринлар, етарли далилланмаган фикр-хулосалар, ифодадаги қусурларнинг бўлиши табиий. Лекин бир нарса аниқки, уларнинг қўлига қалам тутқазган нарса — Абдулла Қаҳҳор ижодий мероси ва хотирасига, умуман, сўз санъатига бе\араз меҳрдир. Умид қиламизки, шуни ҳисобга олиб, зийрак ўқувчи нигоҳидан қочиб қутулмаган камчиликларни маъзур тутади ва биз сингари булар эртанги кун ўзбек адабиётшунослигининг улкан муаммоларини ҳал қилиш йўлидаги илк қадам деган умидда қолади.
Dilmurod Quronov